'Nhà báo cần xem AI là trợ lý, không phải đối thủ'

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tham gia ngày càng sâu vào hoạt động báo chí, từ sản xuất nội dung đến phân tích dữ liệu và cá nhân hóa thông tin. Theo ông, AI đang mở ra cơ hội nâng cao chất lượng tác nghiệp hay tạo thêm áp lực cạnh tranh đối với đội ngũ phóng viên, biên tập viên?

Tôi cho rằng, AI vừa là cơ hội rất lớn, vừa là thách thức đối với người làm báo.

Thời gian qua, cùng với quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy báo chí, nhiều cơ quan truyền thông đã có sự thay đổi về nhân sự. Thực tế cho thấy, số lượng phóng viên trong một tòa soạn có thể không còn nhiều như trước, nhưng năng suất và chất lượng công việc lại tăng lên đáng kể nhờ sự hỗ trợ của AI.

Đối với những người không kịp thích ứng, đây sẽ là áp lực rất lớn. Trước đây, một đề tài có thể mất cả tuần để nghiên cứu và hoàn thiện, nhưng hiện nay nhiều công đoạn đã được AI hỗ trợ, giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý.

Ngược lại, với những phóng viên nhanh nhạy trong ứng dụng công nghệ, AI mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả công việc. Thay vì mất vài ngày để hoàn thành một nội dung, giờ đây họ có thể sản xuất nhiều sản phẩm hơn trong cùng một khoảng thời gian, đồng thời đa dạng hóa hình thức thể hiện.

Ngay cả với một cuộc phỏng vấn, trước đây phóng viên phải dành nhiều thời gian để gỡ băng. Hiện nay, AI có thể hỗ trợ chuyển đổi nội dung ghi âm thành văn bản, gợi ý cấu trúc bài viết, xác định nhóm độc giả mục tiêu và thông điệp truyền tải. Dù không thể sử dụng nguyên văn kết quả do AI tạo ra, công cụ này vẫn giúp tiết kiệm đáng kể thời gian xử lý ban đầu để người làm báo tập trung hơn vào việc hoàn thiện nội dung.

Có thể nói, AI vừa là cơ hội vừa là thách thức. Với những người thích ứng nhanh, đây là công cụ giúp nâng cao năng suất, thậm chí gia tăng thu nhập. Ngược lại, với những người chậm thay đổi, AI thực sự tạo ra áp lực cạnh tranh rất lớn.

Ông Bùi Quang Cường - Founder & CEO iViet Solution, chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI).

Nhiều ý kiến cho rằng, AI có thể thay thế một phần công việc báo chí, đặc biệt ở các mảng tin nhanh, xử lý dữ liệu hoặc tổng hợp thông tin. Tuy nhiên, với báo chí chuyên ngành - nhất là các lĩnh vực đòi hỏi chiều sâu như tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng đâu là giá trị cốt lõi mà công nghệ khó có thể thay thế?

AI được đào tạo trên khối lượng dữ liệu rất lớn, nhưng phần lớn là dữ liệu mang tính phổ quát. Trong khi đó, giá trị lớn nhất của báo chí chuyên ngành nằm ở tri thức chuyên sâu và dữ liệu đặc thù của từng lĩnh vực.

Nếu yêu cầu AI viết một bài báo thông thường, công cụ này có thể thực hiện rất nhanh. Tuy nhiên, để tạo ra một bài viết chuyên sâu, phản ánh đúng thực tiễn ngành nghề, vẫn cần nguồn dữ liệu chuyên biệt, kinh nghiệm thực tiễn và hiểu biết sâu sắc của người làm báo.

Một vai trò rất quan trọng khác của nhà báo là xác thực thông tin. AI có thể tạo ra những nội dung nghe rất logic nhưng chưa chắc đã chính xác. Thậm chí, công cụ này có thể “sáng tạo” ra những điều luật hoặc quy định không hề tồn tại. Do đó, người làm báo chuyên ngành cần có kiến thức và trải nghiệm thực tiễn để kiểm chứng, đối chiếu và xác nhận độ chính xác của thông tin trước khi công bố. Đây là yếu tố mà AI hiện nay chưa thể thay thế.

AI giúp tăng tốc độ sản xuất nội dung nhưng cũng kéo theo nguy cơ sai lệch thông tin, “ảo hóa” dữ liệu hoặc suy giảm tính xác thực. Theo ông, nhà báo chuyên ngành cần trang bị những kỹ năng gì để vừa tận dụng hiệu quả AI, vừa bảo đảm tính chính xác, khoa học và bản sắc nghề báo?

Tôi cho rằng, AI không thay thế nhà báo mà chỉ đóng vai trò như một công cụ hỗ trợ, giúp xử lý công việc nhanh hơn.

Có nhiều việc AI chưa thể làm được, chẳng hạn như kết nối với nhân vật, xây dựng mạng lưới nguồn tin, phát hiện những góc tiếp cận mới hay trực tiếp thu thập thông tin từ thực tế. Đây chính là những yếu tố tạo nên sự khác biệt của nghề báo. AI nên được xem như một “bộ não mở rộng” của phóng viên. Công cụ này giúp tăng tốc độ xử lý dữ liệu, còn nhà báo tập trung vào những công việc đòi hỏi tư duy, trải nghiệm và khả năng xác thực.

Đối với lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, nơi có nhiều thuật ngữ chuyên môn, dữ liệu kỹ thuật và chính sách thay đổi liên tục, AI có thể hỗ trợ rất hiệu quả nếu được đào tạo đúng cách.

Điều quan trọng là không nên chỉ sử dụng AI theo hình thức hỏi – đáp đơn thuần. Người dùng cần cung cấp cho AI những nguồn dữ liệu đáng tin cậy như luật, nghị định, thông tư, tiêu chuẩn kỹ thuật hay các câu chuyện thực tiễn từ Link Đăng Nhập Nhà cái 13Win16.Com. Đây chính là những nguồn dữ liệu “sạch”, giúp AI tạo ra nội dung chính xác và có giá trị hơn.

Ngoài ra, AI còn hỗ trợ rất tốt trong việc chuyển thể nội dung thành infographic, hình ảnh hoặc video. Những thuật ngữ chuyên ngành phức tạp có thể được trực quan hóa và diễn giải dễ hiểu hơn cho độc giả. Có thể hình dung, một phóng viên hiện nay giống như được trang bị thêm nhiều công cụ mới. Nếu trước đây mỗi người chỉ đảm nhiệm một công việc chuyên môn hóa, thì nay họ có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau với hiệu quả cao hơn nhờ AI.

Theo ông, trong khoảng 5 - 10 năm tới, công nghệ sẽ làm thay đổi diện mạo báo chí chuyên ngành ra sao? Người làm báo cần chuẩn bị tâm thế và chiến lược như thế nào để biến công nghệ thành “trợ lý sáng tạo” thay vì áp lực đe dọa nghề nghiệp?

Tôi cho rằng, trong khoảng 10 năm tới, AI sẽ trở thành công cụ phổ biến như Word hay Excel hiện nay. Khi đó, năng suất 13Win18 cá cược thể thao trong lĩnh vực báo chí sẽ tăng mạnh. Con người sẽ dần chuyển từ các công việc mang tính kỹ thuật sang những nhiệm vụ đòi hỏi khả năng kết nối, sáng tạo và thấu hiểu cảm xúc. Vai trò của phóng viên cũng sẽ thay đổi theo hướng tập trung nhiều hơn vào kiểm chứng thông tin và xây dựng niềm tin với công chúng.

Càng về sau, khi AI phát triển mạnh, nguy cơ xuất hiện thông tin giả và thông tin sai lệch trên môi trường số cũng sẽ gia tăng. Chính vì vậy, vai trò của các cơ quan báo chí chính thống sẽ càng trở nên quan trọng. Trong 5 - 10 năm tới, nhiệm vụ cốt lõi của người làm báo sẽ là xác thực thông tin, cung cấp tri thức chuyên sâu và tạo ra sự kết nối cảm xúc với độc giả. Đây sẽ là những giá trị bền vững mà công nghệ khó có thể thay thế hoàn toàn.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Thanh Hiền (thực hiện)