TCVN 14168:2024 về thiết lập mô hình liên thông dữ liệu đô thị thông minh

Trong quá trình xây dựng đô thị thông minh, nhiều địa phương đã đầu tư mạnh vào các nền tảng số, trung tâm điều hành thông minh, hệ thống giám sát giao thông, môi trường, y tế, giáo dục và các dịch vụ công trực tuyến. Tuy nhiên, một trong những thách thức lớn hiện nay là dữ liệu giữa các cơ quan, lĩnh vực vẫn còn phân tán, thiếu tính kết nối, khiến việc khai thác và chia sẻ thông tin chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.

Thực tế cho thấy, mỗi đơn vị thường xây dựng cơ sở dữ liệu theo một cách riêng, sử dụng các thuật ngữ, cấu trúc và phương thức quản lý khác nhau. Điều này dẫn đến tình trạng cùng một đối tượng nhưng được lưu trữ dưới nhiều định dạng khác nhau, gây khó khăn cho việc trao đổi dữ liệu giữa các hệ thống cũng như quá trình ra quyết định của cơ quan quản lý.

Trong bối cảnh đó, TCVN 14168:2024 (ISO/IEC 30182:2017) - Đô thị thông minh - Hướng dẫn thiết lập mô hình liên thông dữ liệu được ban hành nhằm tạo cơ sở chung để các hệ thống dữ liệu trong đô thị có thể "hiểu" và kết nối với nhau, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số và xây dựng đô thị thông minh. Tiêu chuẩn tương đương hoàn toàn với ISO/IEC 30182:2017 và thay thế TCVN 12137:2018.

Theo tiêu chuẩn, mô hình liên thông dữ liệu không nhằm thay thế các hệ thống hiện có mà đóng vai trò như một "ngôn ngữ chung", giúp kết nối những mô hình dữ liệu đang được sử dụng trong các lĩnh vực khác nhau. Nhờ đó, các cơ quan, tổ chức có thể chia sẻ và khai thác thông tin thuận lợi hơn mà không phải xây dựng lại toàn bộ hệ thống dữ liệu.

TCVN 14168:2024 hướng dẫn xây dựng mô hình khái niệm đô thị thông minh (Smart City Concept Model - SCCM). Đây là mô hình mô tả các khái niệm cốt lõi thường xuất hiện trong quá trình quản lý đô thị như tổ chức, địa điểm, cộng đồng, dịch vụ, tài nguyên, hạng mục, chỉ số cùng các mối quan hệ giữa chúng. Việc sử dụng các khái niệm thống nhất giúp dữ liệu từ nhiều hệ thống khác nhau có thể được liên kết và khai thác theo cùng một cách hiểu.

Tiêu chuẩn cũng nhấn mạnh rằng liên thông dữ liệu không đơn thuần là kết nối về mặt kỹ thuật mà còn phải bảo đảm sự thống nhất về ý nghĩa của thông tin. Khi các cơ quan cùng sử dụng một mô hình khái niệm chung, dữ liệu sẽ trở nên nhất quán hơn, hạn chế tình trạng trùng lặp hoặc hiểu khác nhau về cùng một đối tượng.

Một điểm đáng chú ý của TCVN 14168:2024 là khuyến khích các tổ chức duy trì mô hình dữ liệu hiện có và thực hiện việc "ánh xạ" sang mô hình chung thay vì phải thay đổi toàn bộ hệ thống. Cách tiếp cận này giúp tiết kiệm chi phí, tận dụng hạ tầng sẵn có và giảm ảnh hưởng đến hoạt động của các đơn vị trong quá trình chuyển đổi.

Tiêu chuẩn áp dụng đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ cho cộng đồng trong đô thị, các đơn vị quản lý dữ liệu, cơ quan quản lý 13Win. app không bị chặn, nhà hoạch định chính sách cũng như các đơn vị phát triển giải pháp đô thị thông minh. Mô hình này đặc biệt phù hợp trong bối cảnh nhiều cơ quan cùng tham gia cung cấp dịch vụ công và cần chia sẻ dữ liệu để phục vụ người dân hiệu quả hơn.

Việc áp dụng TCVN 14168:2024 mang lại nhiều lợi ích cho quá trình quản lý đô thị. Khi dữ liệu được liên thông, các cơ quan có thể giảm việc nhập liệu nhiều lần, nâng cao chất lượng dữ liệu, tăng khả năng phối hợp trong xử lý công việc và hỗ trợ xây dựng các dịch vụ số lấy người dân làm trung tâm. Đồng thời, việc kết nối dữ liệu còn giúp cơ quan quản lý có cái nhìn toàn diện hơn về các hoạt động của đô thị, từ đó đưa ra các quyết định nhanh chóng và chính xác hơn.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang được đẩy mạnh trên phạm vi cả nước, việc xây dựng các đô thị thông minh không chỉ phụ thuộc vào hạ tầng công nghệ mà còn đòi hỏi một nền tảng dữ liệu thống nhất và có khả năng kết nối. Với những hướng dẫn về mô hình liên thông dữ liệu, TCVN 14168:2024 được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ rào cản trong chia sẻ thông tin giữa các lĩnh vực, tạo nền tảng để các đô thị phát triển thông minh, đồng bộ và phục vụ người dân ngày càng hiệu quả hơn.

An Dương